مطالعه تکامل خزندگان و دوزیستان
خانه / سرفصل های دوره راهنمایان گردشگری / آشنایی با خزندگان و دوزیستان / مطالعه تکامل خزندگان و دوزیستان

تکامل و مطالعه خزندگان و دوزیستان

مهره‌داران که عالی‌ترين و پيشرفته‌ترين جانوران كره زمين را تشكيل می‌دهند، در مناطق وسيع و متنوع كره زمين اعم از هيدروسفر Hydrosphere (كره آبی) و ژئوسفر Geosphere (كره خاكی) در اكوسيستم‌های مختلف پراكنده شده‌اند. به طور كلی زيرشاخه مهره‌داران در دنيا 5 رده را شامل می‌شود كه عبارتند از: ماهی‌ها، پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان.

تکامل دوزیستان

از لحاظ تكامل خزندگان و دوزیستان به ترتيب در رده دوم و سوم قرار گرفته‌اند.

تا قبل از سال 1800 ميلادی طبيعی‌دانان، از جمله لينه، خزندگان و دوزيستان را در يک راسته قرار می‌دادند. بعدها آدولف برونيا طبيعی‌دان فرانسوی اين دو را در دو راسته مجزا قرار داد و از آن به بعد اين دو راسته در دو رشته جداگانه دانش جانورشناسی، يعنی باتراکولوژی-Batrachology (مشتق از كلمه يونانی باتراکوس به معنی خزندگان برهنه) که مطالعه دوزيستان را در بر می‌گيرد و هرپتولوژی-Herpetology (مشتق از كلمه يونانی هرپتوس به معنی خزندگان پولک‌دار) که مطالعه مارمولک‌ها و مارها را شامل می‌شود، مورد مطالعه قرار گرفتند.

تکامل خزندگان

اما امروزه شاهد اين موضوع هستيم كه در تمامي كتاب‌ها و مجله‌های خزنده‌شناسی و دوزيست‌شناسی عنوان هرپتولوژی برای هر دو رده دوزيستان و خزندگان به كار می‌رود. در اواخر دوره پالئوزوويک-Paleozoic يعنی دوره دونين (عمر زمين از زمان پيدايش (6/4 میلیارد سال قبل) تاکنون به 2 بخش اصلی تقسيم می‌شود:

يک بخش که فاقد آثار زيستی است به عنوان پرفانروزوئيک و بخش دیگر دارای آثار زيستی به نام پیدا زیستی یا فانروزوئيک-Phanerozoic شناخته می‌شود. بخش دوم که از حدود 600 ميليون سال قبل آغاز می‌شود، خود به 3 بخش عمده تقسيم می‌گردد که از قديم به جديد عبارتند از:

  • دیرینه‌زیستی یا پالئوزوويک-Paleozoic
  • میانه‌زیستی یا مزوزوئيک-Mesozoic
  • نوزیستی یا سنوزوئيک-Cenozoic.)

يعني حدود 360 ميلون سال پيش، نخستين دوزيستان به خشکی وارد شدند و اولين چهارپايان دارای ستون مهره خشکی را تشکيل دادند.

نخستين دوزيستان

در ادامه، از آنان تمامی خزندگان، پرندگان و پستانداران منشعب شدند. اولين دوزيستان Ichthyostegs و Acanthostega بودند که به صورت‌های مختلفی درآمدند و حيوانات غالب زمين را تشکيل دادند. بسياری از اين دوزيستان آب‌زی و دارای آبشش بودند. از آنجا که برای ربط دادن دوزيستان به فرم‌های پالئوزوييک، فسيلی وجود ندارد، اجداد دوزيستان امروزی، که گونه‌های امروزی را مستقيما به وجود آورده‌اند، شناخته نشده‌اند.

نخستين فسيل پيدا شده قورباغه، سمندر و سيسيليان به ترتيب مربوط است به 150، 245 و 65 ميليون سال پيش.

حدود 50 ميليون سال پس از ظاهر شدن نخستين دوزيستان، نخستين خزنده از جد دوزيست خود به وجود آمد. خصوصياتی از قبيل پوست خشک پوشيده شده از پولک و تخم پوشيده شده از يک لايه نفوذ ناپذير آهکی، شانسی بود برای بقای اين موجودات بر روي خشکی.

حدود 100 ميليون سال بعد، اين خزندگان جانوران غالب خشکی را تشکيل دادند. اين زمان با شروع دوران حضور دايناسورهای غول پيکر بر روی کره زمين مقارن بود. در اين دوره بسياری از دوزيستان قبلی منقرض شده بودند.

اولين خزنده شناخته شده Hylonomous بود. اين حيوان شبيه يک سوسمار (مارمولک) کوچک بوده است.

اولين خزنده شناخته شده

در آن زمان خزندگان شامل، تروساورها-Pterosaurs، پله‌سيوساورها-Plesiosaurs، دايناسورها-Dinosaurs، مارمولک‌ها، مارها، تمساح‌ها، لاکپشت‌ها و توآتاراها-Tuataras بودند.

توآتاراها-Tuataras

زمانی که دايناسورها بر روی زمين حکم‌رانی می‌کردند، خزندگان دريايی درياها را فراگرفتند. 140 ميليون سال پيش دايناسورها از بين رفتند، ولی اجداد خزندگان امروزی زنده ماندند؛ به طوری که اکنون هزاران گونه منشعب شده از آن‌ها را می‌بينيم.

تنها گونه‌های نمايانگر خزندگان آن دوره آرکئوسارها-Archosaurs هستند که همه تمساح‌ها را شامل می‌شود.

برای دیدن تصاویر روی آن کلیک نمایید.



مطالب مرتبط


برچسب ها


ارسال پیام


 

 

 

فرم مشاوره دوره راهنمایان طبیعت‌گردی

نام 
نام خانوادگی 
شماره همراه